Śluz i krew

Krew

Krwawienie to obserwacja, której dokonuje praktycznie każda kobieta, nawet jeśli nie ma pojęcia o innych objawach płodności. Najczęściej krew pojawia się jako klasyczna miesiączka pod wpływem spadku progesteronu pod koniec poprzedniego cyklu. Jest to sygnał dla Twojego organizmu, że nie zaszłaś w ciążę, dlatego endometrium (tkanka wyściełająca macicę) złuszcza się, ponieważ nie jest już potrzebne. Jeśli masz wątpliwości, dlaczego tak się dzieje, powtórz sobie informacje z podstrony Układ rozrodczy.

Pamiętaj jednocześnie, że nie każde krwawienie jest miesiączką. Czasami pojawia się w efekcie działania estrogenów (zwykle jako plamienie lub odrobina krwi zmieszana ze śluzem szyjkowym). Może być też objawem zaburzeń hormonalnych.

W praktyce możesz zaobserwować:

  • obfite krwawienie (w zdrowym cyklu nie powinno trwać dłużej niż dwa dni),
  • średnie krwawienie,
  • lekkie krwawienie występujące zwykle pod koniec miesiączki,
  • plamienie. Czasem przybiera postać domieszki krwi w śluzie, barwiąc go na żółto lub czerwono, co świadczy o wysokiej płodności. Pamiętaj, że plamienie nie rozpoczyna nowego cyklu.
  • Warto zanotować, czy krwawienie było beżowe, brązowe lub czarne, ponieważ jest to niepokojący objaw.

Podczas miesiączki możesz zauważyć strzępki tkanki. Są to naturalne szczątki złuszczającej się wyściółki macicy.

Zdrowa miesiączka powinna przebiegać zgodnie z jednym z poniższych schematów:

  1. obfite - obfite - średnie - lekkie - plamienie - plamienie
  2. średnie - obfite - obfite - średnie - plamienie
  3. średnie - obfite - średnie - lekkie - plamienie

Śluz

Śluz szyjkowy jest najważniejszym objawem płodności, ponieważ nie tylko informuje o przygotowaniach do owulacji, ale również bierze udział w zapłodnieniu. Jeśli masz wątpliwości, dlaczego tak się dzieje, powtórz sobie informacje z podstrony Układ rozrodczy.

Śluz wydziela się z krypt szyjki macicy pod wpływem estrogenów. Możesz go obserwować na sromie. Obserwacja polega na tym, że przy każdym pobycie w toalecie oglądasz wydzielinę na papierze toaletowym. Najlepiej używaj w tym celu niebarwionego i nieperfumowanego papieru i podcieraj się od ujścia cewki moczowej w kierunku odbytu dla ochrony dróg rodnych przed infekcją. Obserwacje prowadź przez cały dzień, przed wypróżnieniem (zanim śluz spłynie do toalety) i po (dzięki skurczom mięśni podczas wypróżniania śluz może spłynąć przez pochwę i pojawić się na sromie). Udaj się do toalety, gdy zauważysz odczucie spływania lub wilgoci. Przy badaniu śluzu unikaj wkładania palca do pochwy, ponieważ zawsze jest w niej wilgotno, co może zmylić zwłaszcza początkujące kobiety. Jeśli nawet w fazie płodnej nie obserwujesz żadnego śluzu na sromie, możesz wyjątkowo spróbować obserwacji wewnętrznej i pobierać śluz bezpośrednio z szyjki macicy, ściskając ją lekko dwoma palcami. Pamiętaj jednak, że taki rodzaj obserwacji może zaburzyć to, co widzisz i czujesz na sromie. Musisz być przy tym ostrożna, bo szyjka to wrażliwy organ i możesz ją uszkodzić. Z tych względów obserwacja wewnętrzna powinna być prowadzona wyjątkowo. Nieobecność śluzu na sromie jest niepokojąca i warto poszukać przyczyny.

Oceniając cechy śluzu, zadaj sobie trzy pytania:

  1. Co czuję?
  2. Co widzę?
  3. Jaką śluz ma konsystencję?
[Zdjęcia śluzu gorszej i lepszej jakości]

Śluz gorszej i lepszej jakości | Źródło: Wikimedia Commons

1. Co czuję?

Srom jest bardzo wrażliwy, więc zwracając na niego uwagę w ciągu dnia (przy wykonywaniu zwykłych czynności), możesz poczuć pojawiający się śluz. Możesz zaobserwować takie odczucia, jak:

  • Brak odczuć - nie czujesz żadnej wilgoci, spływania. Zanotuj to na karcie, ponieważ brak jakiejkolwiek notatki może świadczyć o braku obserwacji, a nie o braku odczucia.
  • Wnikliwa obserwacja - tzw. objaw "w" - wrażenie spływania lub bulgotania wewnątrz pochwy; możesz czuć w niej ciepło i uświadomić sobie jej istnienie.
  • Wilgotno, jak przy rozpoczynającej się miesiączce, jakby srom (nie wnętrze pochwy) był zwilżony lub spocony; możesz zwrócić uwagę na intensywność odczucia - czy jest krótkotrwałe (spływanie, ściekanie - jakby coś wilgotnego, lepkiego spłynęło lub wyciekło na srom), delikatne (lepko, kleiście), czy wyraziste (podmokle, bagiennie, bagniście).
  • Mokro, jak przy obfitszej miesiączce, jakby na sromie pojawiło się bardzo dużo wilgoci, wody dającej jednocześnie wrażenie śliskości i naoliwienia przy poruszaniu się. Niektóre kobiety używają określenia "wodospad". W porównaniu z "wilgotno" jest to intensywne odczucie.

Oprócz tych odczuć zastanów się przy podcieraniu, co czujesz:

  • Sucho, jakby srom był wysuszony, nieprzyjemnie szorstki.
  • Gładko to odczucie pośrednie. Podczas podcierania możesz czuć delikatny, minimalny poślizg, ale wrażenie znika po kolejnym potarciu. Może towarzyszyć wydzielinie pochwowej i nie świadczy o płodności.
  • Ślisko, jakby srom został naoliwiony i papier wielokrotnie ślizga się po skórze (tzw. lubrykacja). Jest to dość intensywne odczucie w porównaniu do gładkości.

O najwyższej płodności świadczą odczucia mokrości i śliskości.

2. Co widzę?

Jeśli zauważysz jakąś wydzielinę na papierze, najpierw zwróć uwagę, jak wygląda:

  • Błyszcząca plama - widać ją na papierze, ale nie można jej zbadać palcami. Czasem przypomina małą ilość wody, może błyszczeć się na papierze, jakby był posmarowany klejem, przypominać plamę małej ilości lepkiego śluzu, ale jest jej za mało, by określić jej inne cechy i znika po potarciu palcem. Jest to stała wydzielina ścianek pochwy, nie pochodzi z krypt szyjki macicy i nie świadczy o płodności.
  • Mętna – nieprzejrzysta o białym zabarwieniu, biaława, mleczna.
  • Żółta – nieprzejrzysta o żółtym zabarwieniu, żółtawa.
  • Przejrzysta - przezroczysta, transparentna, krystaliczna, szklista, klarowna. Może czasem mieć mętne smugi o białym lub żółtym zabarwieniu (być półprzejrzysta).

O największej płodności świadczy śluz przejrzysty.

3. Jaką śluz ma konsystencję?

Po obejrzeniu wydzieliny dotknij jej i popatrz, jak zachowuje się między palcami (powtórnie oceniając również wygląd). Śluz może być:

  • Papkowaty - przypomina papkę (wodę z mąką), zupełnie nierozciągliwy, nie tworzy nawet "kopczyków" między palcami podczas próby rozciągania.
  • Kremowy - kremisty, o konsystencji papki, pasty, kremu, ale delikatnie rozciągliwy (co najwyżej 0,5 cm).
  • Gęsty – zwarty, zbity, przyczepny, kłaczkowaty, rwący się, mazisty, bardzo lepki, mało rozciągliwy. Mocno lepi się do palców, rwie się podczas próby rozciągania, rozciąga się na ok. 0,5 cm.
  • Lepki – kleisty, średnio rozciągliwy, mniej zbity i bardziej wilgotny od gęstego. Rozciąga się na 1-2 cm.
  • Rozciągliwy – elastyczny, sprężysty, ciągnący się, nitkowaty, płynny, wodnisty. Przypomina surowe białko kurzego jaja, można wyciągać go w nitki, rozciąga się wielokrotnie na co najmniej 2-3 cm. Warto zanotować, na ile centymetrów udało się go rozciągnąć (zwłaszcza jeśli dopiero uczysz się rozróżniać śluz lub masz problemy z poczęciem).

O największej płodności świadczy śluz rozciągliwy.

Dodatkowo można wyróżnić specyficzny rodzaj śluzu - gumowy, czyli zbity, podobny do gumy, zastygającego kleju lub surowego, drożdżowego ciasta. Taka konsystencja może towarzyszyć zarówno nierozciągliwej wydzielinie (w postaci małych, zwartych, zbitych grudek), jak i gęstej, lepkiej lub rozciągliwej.

Śluz żółty lub gumowy jest niepokojącym objawem i może świadczyć o zapaleniu w rejonie szyjki macicy lub innych problemach zdrowotnych.

Nie skupiaj na przyporządkowywaniu śluzu lub odczucia do określonej kategorii. Jeśli ocena śluzu stwarza Ci problemy, możesz opisać jego cechy własnymi słowami, pamiętając przede wszystkim o trzech kryteriach: odczuciu, wyglądzie i konsystencji (zachowaniu między palcami). Oprócz określeń wymienionych powyżej, kobiety chętnie używają jeszcze takich jak grudkowaty czy kruszący się.

Na karcie notuj te obserwacje, które świadczą o najwyższej płodności, nawet jeśli pojawiły się tylko raz w ciągu dnia. Ilości śluzu nie bierze się pod uwagę przy jego interpretacji, ale możesz ją zapisać (np. w skali 1-3 lub 1-5) dla dodatkowej informacji. Twórcy Modelu Creighton polecają notowanie częstotliwości obserwacji najbardziej płodnego śluzu w ciągu dnia (jeden raz, dwa razy, trzy razy lub przez cały dzień, czyli co najmniej cztery razy). Jednocześnie pamiętaj, że w interpretacji istotna jest jakość śluzu (jego cechy), a nie jego ilość.

Może się zdarzyć, że obserwujesz jakiś rodzaj śluzu przez cały cykl, a nie tylko w fazie płodnej przed owulacją. Nie oznacza to nieustannej płodności. W takim przypadku najpierw udaj się do ginekologa, aby wykluczyć infekcję lub inne stany chorobowe. Jeśli jesteś zdrowa i przez co najmniej 3 cykle (lub w bardzo długich cyklach przez ok. 2 tygodnie) obserwujesz taki sam rodzaj śluzu gorszej jakości poza właściwą fazą płodną, uznaj go za podstawowy model niepłodności (PMN), czyli rodzaj objawów obserwowanych w okresie niepłodnym. Zwykle jest to suchość i brak śluzu, ale czasami może być to jakiś rodzaj śluzu lub odczucie wilgotności. W tym czasie estrogeny są wciąż na niskim poziomie, a szyjka macicy jest zamknięta.

Uwaga! Poprawne ustalenie wilgotnego PMN nie jest łatwe, dlatego jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości, skontaktuj się z nauczycielem metody. Zasady różnią się w zależności od tego, czy miesiączkujesz regularne czy jesteś w trakcie bardzo długiego cyklu (np. po porodzie, po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej lub masz problemy zdrowotne).

Dowiedz się więcej: Czy istnieje śluz niepłodny?

Inne wydzieliny

Oprócz śluzu szyjkowego na sromie możesz zaobserwować:

  • Stałą wydzielinę ścian pochwy (a nie szyjki macicy), której wydzielanie nie jest związane z owulacją i może następować w każdym momencie cyklu. Przypomina błyszczącą plamę na papierze i nie można jej zebrać palcami.
  • Upławy. Są objawem infekcji dróg rodnych. Mogą być bardzo obfite i wodniste o nieprzyjemnym zapachu, dawać odczucie mokrości, mieć lekko zielonkawe zabarwienie i konsystencję zwarzonej śmietany, a w przypadku infekcji grzybiczej – zapach drożdży. Objawem infekcji jest również pieczenie, swędzenie lub zaczerwienienie sromu, a także bolesne współżycie i oddawanie moczu. W takim przypadku najlepiej udaj się do ginekologa, a ewentualne leczenie powinno objąć również Twojego partnera.
  • Pozostałości nasienia. Mogą przypominać wyglądem śluz najlepszej jakości, ale zwykle różnią się zapachem i znikają po roztarciu palcami, jakby wchłaniały się w skórę. W fazie przedowulacyjnej zaleca się współżycie najczęściej co 2 dni (nie codziennie), aby nie pomylić śluzu z nasieniem.
  • Podczas podniecenia seksualnego możesz zaobserwować wodnistą wydzielinę z pochwy, ale nie jest to śluz szyjkowy. Podobnie jak pozostałości nasienia, znika po roztarciu w palcach. W razie wątpliwości możesz wykonać tzw. test szklanki – śluz nie rozpuszcza się w wodzie. Wydzielina ta może dawać odczucie wyraźnej mokrości i śliskości, ale w tym wypadku nie świadczy to o płodności i przechodzi wraz z podnieceniem seksualnym.

Podsumowanie

Prowadź obserwacje śluzu przez cały dzień, zwracając uwagę na odczucia i przy każdej wizycie w toalecie. Szczegółowa obserwacja śluzu w toalecie przedstawia się następująco:

  1. Przed wypróżnieniem podetrzyj się papierem od ujścia cewki moczowej do odbytu, zwracając uwagę na towarzyszące temu odczucie.
  2. Następie spójrz na papier. Jeśli znajduje się na nim wydzielina, obejrzyj jej wygląd.
  3. Jeśli ilość wydzieliny na to pozwala, weź jej próbkę między dwa palce (najlepiej wskazujący i kciuk). Zbliżając i oddalając je od siebie, obserwuj zachowanie śluzu (czy się rozciąga, zrywa). Przy okazji jeszcze raz zwróć uwagę na jego wygląd.
  4. Po wypróżnieniu powtórz powyższe czynności.

W ciągu cyklu śluz po pojawieniu się stopniowo zyskuje na jakości (przejrzystości, rozciągliwości, śliskości), po czym szybko zanika.

Zdjęcia śluzu

  • Wpis Fertile Mucus Does NOT Always Look Like Egg-White (po angielsku) na stronie Leilani Navar Your Cycle Days:
    - 1. seria zdjęć (wilgotna plama / mokra plama / błyszcząca plama / śluz gęsty, papkowaty, biały / śluz gęsty, biały / śluz gęsty, przejrzysty),
    - 2. seria zdjęć (śluz rozciągliwy, biały / śluz lepki, przejrzysty / śluz rozciągliwy, gumowy, biały / śluz rozciągliwy, przejrzysty / śluz lepki, półprzejrzysty / wilgotna plama).
  • Zakładka Obserwacja śluzu na stronie embrion.pl.
  • Rozdział 2. The Mucus Symptom (po angielsku) działu Guidelines to charting your fertility cycle na stronie Fertility Education & Training.
  • Wpis What Parameters are used to assess the Mucus Symptom? (po angielsku) na stronie Natural Family Planning Teachers Association of Ireland (NFPTAI).
  • Zakładka Schleimbilder (po niemiecku) rozdziału Zervixschleim Beobachten z działu Wissen na stronie programu myNFP.
  • Rozdział Cervical Fluid Images (po angielsku) działu Learn na stronie aplikacji mobilnej Groove.

Jeśli chcesz wiedzieć więcej o obserwacji śluzu, możesz poszukać dodatkowych informacji wśród pytań i ciekawostek.

Źródła

  1. Rozpoznawanie płodności, red. Michał Troszyński, wyd. 3 poprawione i uzupełnione, PSNNPR, Warszawa 2009, s. 61-65, 92-93.
  2. Sztuka Naturalnego Planowania Rodziny. Kurs podstawowy, LMM, Zalesie Górne 2011, s. 29-33, 39-44, 133-137, 249-253, 255-256.
  3. Evelyn L. Billings, John J. Billings, Maurice Catarnich, Atlas Metody Owulacji Billingsa. Obraz śluzu w czasie płodności i niepłodności, tłum. Ewa Małolepsza, wyd. 5 uzupełnione, Pallottinum, Poznań 1998.
  4. John i Sheila Kippley, Sztuka Naturalnego Planowania Rodziny, tłum. Halina i Robert Toporkiewiczowie, Maria Smereczyńska, Agata Jankowiak, wyd. 3, LMM, Kraków 2002, s. 64-65, 72-84.
  5. Geraldine Matus, Justisse Method: Fertility Awareness and Body Literacy: A User’s Guide, wyd. poprawione, Justisse-Healthworks for Women, Edmonton 2009.
  6. Elizabeth Raith, Petra Frank, Günter Freundl, Naturalne metody planowania rodziny. Poradnik medyczny, tłum. Piotr Bruszewski, Andrzej Klejewski, wyd. 1, Springer PWN, Warszawa 1997, s. 42-56.
  7. Josef Rötzer, Ja i mój cykl, tłum. Klaudia Kosmala, Elżbieta Wójcik, INER, Warszawa 2007, s. 30-38, 125-127, 267, 275-281, 283.
  8. Josef Rötzer, Sztuka planowania rodziny, tłum. Klaudia Kosmala, Elżbieta Wójcik, wyd. 4, Oficyna Wydawnicza „Vocatio”, Warszawa 2005, s. 14-18, 22-27, 83, 86, 90-91, 95.
  9. Toni Weschler, Taking Charge Of Your Fertility: The Definitive Guide to Natural Birth Control, Pregnancy Achievement and Reproductive Health, wyd. poprawione, Vermilion, Londyn 2003, s. 57-63, 84-93, 100-101, 129, 222-227, 295-299, 320-328, 333-340.
  10. Maciej Barczentewicz, NaProTechnology - nowa wizja NPR w Polsce. Diagnostyka i leczenie niepłodności, "Życie i płodność", 3, 2009, 2, s. 83-91.